Sermonum Liber Primus
by Quintus Horatius Flaccus (Horace)
| II. Ambubaiarum conlegia, pharmacopolae, mendici, mimae, balatrones, hoc genus omne maestum ac sollicitum est cantoris morte Tigelli: quippe benignus erat. Contra hic, ne prodigus esse dicatur metuens, inopi dare nolit amico frigus quo duramque famem propellere possit. Hunc si perconteris, avi cur atque parentis praeclaram ingrata stringat malus ingluvie rem, omnia conductis coemens obsonia nummis, sordidus atque animi quod parvi nolit haberi, respondet. Laudatur ab his, culpatur ab illis. Fufidius vappae famam timet ac nebulonis, [dives agris, dives positis in faenore nummis]; quinas hic capiti mercedes exsecat, atque quanto perditior quisque est, tanto acrius urget; nomina sectatur modo sumpta veste virili sub patribus duris tironum. 'Maxime' quis non 'Iuppiter!' exclamat, simul atque audivit? 'At in se pro quaestu sumptum facit hic.' Vix credere possis quam sibi non sit amicus, ita ut pater ille, Terenti fabula quem miserum gnato vixisse fugato inducit, non se peius cruciaverit atque hic. Si quis nunc quaerat, 'Quo res haec pertinet?' illuc: dum vitant stulti vitia, in contraria currunt. Malthinus tunicis demissis ambulat; est qui inguen ad obscenum subductis usque facetus. Pastillos Rufillus olet, Gargonius hircum. Nil medium est. Sunt qui nolint tetigisse nisi illas, quarum subsuta talos tegat instita veste: contra alius nullam nisi olenti in fornice stantem. Quidam notus homo cum exiret fornice 'Macte virtute esto,' inquit sententia dia Catonis. 'Nam simul ac venas inflavit taetra libido, huc iuvenes aequum est descendere, non alienas permolere uxores.' 'Nolim laudarier,' inquit, 'sic me' mirator cunni Cupiennius albi. Audire est operae pretium, procedere recte qui moechos non vultis, ut omni parte laborent; utque illis multo corrupta dolore voluptas atque haec rara cadat dura inter saepe pericla. Hic se praecipitem tecto dedit; ille flagellis ad mortem caesus; fugiens hic decidit acrem praedonum in turbam; dedit hic pro corpore nummos; hunc perminxerunt calones; quin etiam illud accidit, ut quidam testes caudamque salacem demeteret ferro. 'Iure,' omnes; Galba negabat. Tutior at quanto merx est in classe secunda, libertinarum dico, Sallustius in quas non minus insanit, quam qui moechatur. At hic si, qua res, qua ratio suaderet quaque modeste munifico esse licet, vellet bonus atque benignus esse, daret quantum satis esset nec sibi damno dedecorique foret. Verum hoc se amplectitur uno, hoc amat et laudat 'Matronam nullam ego tango.' Ut quondam Marsaeus, amator Originis ille, qui patrium mimae donat fundumque laremque, 'Nil fuerit mi,' inquit 'cum uxoribus unquam alienis.' Verum est cum mimis, est cum meretricibus, unde fama malum gravius quam res trahit. An tibi abunde personam satis est, non illud, quidquid ubique officit, evitare? Bonam deperdere famam, rem patris oblimare, malum est ubicumque. Quid inter- est in matrona, ancilla peccesne togata? Villius in Fausta Sullae gener, hoc miser uno nomine deceptus, poenas dedit usque superque quam satis est, pugnis caesus ferroque petitus, exclusus fore, cum Longarenus foret intus. Huic si mutonis verbis mala tanta videntis diceret haec animus 'Quid vis tibi? Numquid ego a te magno prognatum deposco consule cunnum velatumque stola, mea cum conferbuit ira?' quid responderet? 'Magno patre nata puella est.' At quanto meliora monet pugnantiaque istis dives opis natura suae, tu si modo recte dispensare velis ac non fugienda petendis immiscere. Tuo vitio rerumne labores, nil referre putas? Quare, ne paeniteat te, desine matronas sectarier, unde laboris plus haurire mali est quam ex re decerpere fructus. Nec magis huic inter niveos viridisque lapillos, sit licet hoc, Cerinthe, tuum, tenerum est femur aut crus rectius, atque etiam melius persaepe togatae est. Adde huc, quod mercem sine fucis gestat, aperte quod venale habet ostendit, nec, si quid honesti est iactat habetque palam, quaerit quo turpia celet. Regibus hic mos est: ubi equos mercantur, opertos inspiciunt, ne, si facies, ut saepe, decora molli fulta pede est, emptorem inducat hiantem, quod pulchrae clunes, breve quod caput, ardua cervix. Hoc illi recte: ne corporis optima Lyncei contemplere oculis, Hypsaea caecior illa, quae mala sunt, spectes. O crus! O brachia! Verum depugis, nasuta, brevi latere ac pede longo est. Matronae praeter faciem nil cernere possis, cetera, ni Catia est, demissa veste tegentis. Si interdicta petes, vallo circumdata, nam te hoc facit insanum, multae tibi tum officient res, custodes, lectica, ciniflones, parasitae, ad talos stola demissa et circumdata palla, plurima, quae invideant pure apparere tibi rem. Altera, nil obstat: Cois tibi paene videre est ut nudam, ne crure malo, ne sit pede turpi; metiri possis oculo latus. An tibi mavis insidias fieri pretiumque avellier ante quam mercem ostendi? 'Leporem venator ut alta in nive sectetur, positum sic tangere nolit,' cantat et apponit: 'Meus est amor huic similis; nam transvolat in medio posita et fugientia captat.' Hiscine versiculis speras tibi posse dolores atque aestus curasque gravis e pectore pelli? Nonne, cupidinibus statuat natura modum quem, quid latura sibi, quid sit dolitura negatum, quaerere plus prodest et inane abscindere soldo? Num, tibi cum fauces urit sitis, aurea quaeris pocula? Num esuriens fastidis omnia praeter pavonem rhombumque? Tument tibi cum inguina, num, si ancilla aut verna est praesto puer, impetus in quem continuo fiat, malis tentigine rumpi? Non ego: namque parabilem amo venerem facilemque. Illam, 'Post paulo,' 'Sed pluris,' 'Si exierit vir,' Gallis, hanc Philodemus ait sibi, quae neque magno stet pretio neque cunctetur, cum est iussa venire. Candida rectaque sit; munda hactenus, ut neque longa nec magis alba velit, quam dat natura, videri. Haec ubi supposuit dextro corpus mihi laevum, Illa et Egeria est: do nomen quodlibet illi, nec vereor, ne, dum futuo, vir rure recurrat, ianua frangatur, latret canis, undique magno pulsa domus strepitu resonet, vepallida lecto desiliat mulier, miseram se conscia clamet, cruribus haec metuat, doti deprensa, egomet mi. Discincta tunica fugiendum est ac pede nudo, ne nummi pereant aut puga aut denique fama. Deprendi miserum est; Fabio vel iudice vincam. |
