Carminum Q. Horatii Flacci
Liber Alter

Hyperlink Index

Carmina I - XX

Motum ex Metello consule civicum
bellique causas et vitia et modos
   ludumque Fortunae gravisque
      principum amicitias et arma

nondum expiatis uncta cruoribus,
periculosae plenum opus aleae,
   tractas et incedis per ignis
      suppositos cineri doloso.

paulum severae musa tragoediae
desit theatris: mox ubi publicas
   res ordinaris, grande munus
      Cecropio repetes cothurno,

insigne maestis praesidium reis
et consulenti, Polio, curiae,
   cui laurus aeternos honores
      Delmatico peperit triumpho.

iam nunc minaci murmure cornuom
perstringis auris, iam litui strepunt,
   iam fulgor armorum fugacis
      terret equos equitumque voltus.

audire magnos iam videor duces,
non indecoro pulvere sordidos
   et cuncta terrarum subacta
      praeter atrocem animum Catonis.

Iuno et deorum quisquis amicior
Afris inulta cesserat inpotens
   tellure victorum nepotes
      rettulit inferias Iugurthae.

quis non Latino sanguine pinguior
campus sepulcris inpia proelia
   testatur auditumque Medis
      Hesperiae sonitum ruinae?

qui gurges aut quae flumina lugubris
ignara belli? quod mare Dauniae
   non decoloravere caedes?
      quae caret ora cruore nostro?

sed ne relictis, Musa procax, iocis
Ceae retractes munera neniae,
   mecum Dionaeo sub antro
      quaere modos leviore plectro.

Nullus argento color est avaris
abdito terris, inimice lamnae
Crispe Sallusti, nisi temperato
   splendeat usu.

vivet extento Proculeius aevo,
notus in fratres animi paterni:
illum aget penna metuente solvi
   Fama superstes.

latius regnes avidum domando
spiritum quam si Libyam remotis
Gadibus iungas et uterque Poenus
   serviat uni.

crescit indulgens sibi dirus hydrops
nec sitim pellit, nisi causa morbi
fugerit venis et aquosus albo
   corpore languor.

redditum Cyri solio Phraaten
dissidens plebi numero beatorum
eximit Virtus populumque falsis
   dedocet uti

vocibus, regnum et diadema tutum
deferens uni propiamque laurum
quisquis ingentis oculo inretorto
   spectat acervos.

Aequam memento rebus in arduis
servare mentem, non secus in bonis
   ab insolenti temperatam
      laetitia, moriture Delli,

seu maestus omni tempore vixeris
seu te in remoto gramine per dies
   festos reclinatum bearis
      interiore nota Falerni.

quo pinus ingens albaque populus
umbram hospitalem consociare amant
   ramis? quid obliquo laborat
      lympha fugax trepidare rivo?

huc vina et unguenta et nimium brevis
flores amoenae ferre iube rosae,
   dum res et aetas et sororum
      fila trium patiuntur atra.

cedes coemptis saltibus et domo
villaque, flavos quam Tiberis lavit,
   cedes et exstructis in altum
      divitiis potietur heres.

divesne prisco natus ab Inacho
nil interest an pauper et infima
   de gente sub divo moreris:
      victima nil miserantis Orci.

omnes eodem cogimur, omnium
versatur urna serius ocius
   sors exitura et nos in aeternum
      exilium inpositura cymbae.

Ne sit ancillae tibi amor pudori,
Xanthia Phoceu: prius insolentem
serva Briseis niveo colore
   movit Achillem,

movit Aiacem Telamone natum
forma captivae dominum Tecmessae,
arsit Atrides medio in triumpho
   virgine rapta,

barbarae postquam cecidere turmae
Thessalo victore et ademptus Hector
tradidit fessis leviora tolli
   Pergama Grais.

nescias an te generum beati
Phyllidis flavae decorent parentes:
regium certe genus, et penatis
   maeret iniquos.

crede non illam tibi de scelesta
plebe dilectam neque sic fidelem,
sic lucro aversam potuisse nasci
   matre pudenda.

bracchia et voltum teretesque suras
integer laudo: fuge suspicari
cuius octavom trepidavit aetas
   claudere lustrum.

Nondum subacta ferre iugum valet
cervice, nondum munia conparis
   aequare nec tauri ruentis
      in venerem tolerare pondus.

circa virentis est animus tuae
campos iuvencae nunc fluviis gravem
   solantis aestum, nunc in udo
      ludere cum vitulis salicto

praegestientis. tolle cupidinem
inmitis uvae: iam tibi lividos
   distinguet autumnus racemos
      purpureo varius colore.

iam te sequetur (currit enim ferox
aetas et illi quod tibi dempserit
   adponet annus), iam proterva
      fronte petet Lalage maritum

dilecta, quantum non Pholoe fugax,
non Chloris albo sic umero nitens
   ut pura nocturno renidet
      luna mari Cnidiusve Gyges,

quem si puellarum insereres choro,
mire sagacis falleret hospites
   discrimen obscurum solutis
      crinibus ambiguoque voltu.

Septimi, Gadis aditure mecum et
Cantabrum indoctum iuga ferre nostra et
barbaras Syrtis, ubi Maura semper
   aestuat unda:

Tibur Argeo positum colono
sit meae sedes utinam senectae,
sit modus lasso maris et viarum
   militiaeque.

unde si Parcae prohibent iniquae,
dulce pellitis ovibus Galaesi
flumen et regnata petam Laconi
   rura Phalantho.

ille terrarum mihi praeter omnis
angulus ridet, ubi non Hymetto
mella decedunt viridique certat
   baca Venafro,

ver ubi longum tepidasque praebet
Iuppiter brumas et amicus Aulon
fertili Baccho minimum Falernis
   invidet uvis;

ille te mecum locus et beatae
postulant arces: ibi tu calentem
debita sparges lacrima favillam
   vatis amici.

O saepe mecum tempus in ultimum
deducte Bruto militiae duce,
   quis te redonavit Quiritem
      dis patriis Italoque caelo,

Pompei, meorum prime sodalium?
cum quo morantem saepe diem mero
   fregi, coronatus nitentis
      malobathro Syrio capillos,

tecum Philippos et celerem fugam
   sensi relicta non bene parmula,
   cum fracta virtus, et minaces
      turpe solum tetigere mento;

sed me per hostis Mercurius celer
denso paventem sustulit aere,
   te rursus in bellum resorbens
      unda fretis tulit aestuosis.

ergo obligatam redde Iovi dapem
longaque fessum militia latus
   depone sub lauru mea nec
      parce cadis tibi destinatis.

oblivioso levia Massico
ciboria exple, funde capacibus
   unguenta de conchis. quis udo
      deproperare apio coronas

curatve myrto? quem Venus arbitrum
dicet bibendi? non ego sanius
   bacchabor Edonis: recepto
      dulce mihi furere est amico.

Vlla si iurus tibi peierati
poena, Barine, nocuisset umquam,
dente si nigro fieres vel uno
   turpior ungui,

crederem: sed tu simul obligasti
perfidum votis caput, enitescis
pulcrior multo iuvenumque prodis
   publica cura.

expedit matris cineres opertos
fallere et toto taciturna noctis
signa cum caelo gelidaque divos
   morte carentis.

ridet hoc, inquam, Venus ipsa, rident
simplices Nymphae, ferus et Cupido
semper ardentis acuens sagittas
   cote cruenta.

adde quod pubes tibi crescit omnis,
servitus crescit nova nec priores
inpiae tectum dominae relinquont,
   saepe minati.

te suis matres metuont iuvencis,
te senes parci miseraeque nuper
virgines nuptae, tua ne retardet
   aura maritos.

Non semper imbres nubibus hispidos
manant inagros aut mare Caspium
   vexant inaequales procellae
      usque nec Armeniis in oris,

amice Valgi, stat glacies iners
mensis per omnis aut aquilonibus
   querceta Gargani laborant
      et foliis viduantur orni:

tu semper urges flebilibus modis
Mysten ademptum nec tibi vespero
   surgente decedunt amores
      nec rapidum fugiente solem.

at non ter aevo functus amabilem
ploravit omnis Antilochum senex
   annos nec inpubem parentes
      Troilon aut Phrygiae sorores

flevere semper. desine mollium
tandem querellarum et potius nova
   cantemus Augusti tropaea
      Caesaris et rigidum Niphaten

Medumque flumen gentibus additum
victis minores volvere vertices
   intraque praescriptum Gelonos
      exiguis equitare campis.

Rectius vives, Licini, neque altum
semper urgendo neque, dum procellas
cautus horrescis, nimium premendo
   litus iniquom.

auream quisquis mediocritatem
diligit, tutus caret obsoleti
sordibus tecti, caret invidenda
   sobrius aula.

saepius ventis agitatur ingens
pinus et celsae graviore casu
decidunt turres feriuntque summos
   fulgura montis.

sperat infestis, metuit secundis
alteram sortem bene praeparatum
pectus. informis hiemes reducit
   Iuppiter, idem

submovet. non, si male nunc, et olim
sic erit: quondam cithara tacentem
suscitat Musam neque semper arcum
   tendit Apollo.

rebus angustis animosus atque
fortis adpare: sapienter idem
contrahes vento nimium secundo
   turgida vela.

Quid bellicosus Cantaber et Scythes,
Hirpine Quinti, cogitet Hadria
   divisus obiecto, remittas
      quaerere nec trepides in usum

poscentis aevi pauca: fugit retro
levis iuventas et decor arida
   pellente lascivos amores
      canitie facilemque somnum.

non semper idem floribus est honor
vernis neque uno luna rubens nitet
   voltu: quid aeternis minorem
      consiliis animum fatigas?

cur non sub alta vel platano vel hac
pinu iacentes sic temere et rosa
   canos odorati capillos,
      dum licet, Assyriaque nardo

potamus uncti? dissipat Euhius
curas edacis. quis puer ocius
   restinguet ardentis Falerni
      pocula praetereunte lympha?

quis devium scortum eliciet domo
Lyden? eburna, dic age, cum lyra
   maturet, in comptum Lacaenae
      more comas religata nodum.

Nolis longa ferae bella Numantiae
nec durum Hannibalem nec Siculum mare
Poeno purpureum sanguine mollibus
   aptari citharae modis

nec saevos Lapithas et nimium mero
Hylaeum domitosque Herculea manu
Telluris iuvenes, unde periculum
   fulgens contremuit domus

Saturni veteris: tuque pedestribus
dices historiis proelia Caesaris,
Maecenas, melius ductaque per vias
   regum colla minacium.

me dulcis dominae Musa Licymniae
cantus, me voluit dicere lucidum
fulgentis oculos et bene mutuis
   fidum pectus amoribus;

quam nec ferre pedem dedecuit choris
nec certare ioco nec dare bracchia
ludentem nitidis virginibus sacro
   Dianae celebris die.

num tu quae tenuit dives Achaemenes
aut pinguis Phrygiae Mygdonias opes
permutare velis crine Licymniae
   plenas aut Arabum domos,

cum flagrantia detorquet ad oscula
cervicem aut facili saevitia negat
quae poscente magis gaudeat eripi,
   interdum rapere occupet?

Ille et nefasto te posuit die
quicumque primum, et sacrilega manu
   produxit, arbos, in nepotum
      perniciem opprobriumque pagi;

illum et parentis crediderim sui
fregisse cervicem et penetralia
   sparsisse nocturno cruore
      hospitis; ille venena Colcha

et quidquid usquam concipitur nefas
tractavit, agro qui statuit meo
   te, triste lignum, te, caducum
      in domini caput inmerentis

quid quisque vitet, numquam homini satis
cautum est in horas: navita Bosporum
   Poenus perhorrescit neque ultra
      caeca timet aliunde fata,

miles sagittas et celerem fugam
Parthi, catenas Parthus et Italum
   robur; sed inprovisa leti
      vis rapuit rapietque gentis.

quam paene furvae regna Proserpinae
et iudicantem vidimus Aeacum
   sedesque discriptas piorum et
      Aeoliis fidibus querentem

Sappho puellis de popularibus
et te sonantem plenius aureo,
   Alcaee, plectro dura navis,
      dura fugae mala, dura belli.

utrumque sacro digna silentio
mirantur umbrae dicere, sed magis
   pugnas et exactos tyrannos
      densum umeris bibit aure volgus.

quid mirum, ubi illis carminibus stupens
demittit atras belua centiceps
   auris et intorti capillis
      Eumenidum recreantur angues?

quin et Prometheus et Pelopis parens
dulci laborem decipitur sono
   nec curat Orion leones
      aut timidos agitare lyncas.

Eheu fugaces, Postume, Postume,
labuntur anni nec pietas moram
   rugis et instanti senectae
      adferet indomitaeque morti,

non, si trecenis quotquot eunt dies,
amice, places inlacrimabilem
   Plutona tauris, qui ter amplum
      Geryonen Tityonque tristi

conpescit unda, scilicet omnibus
quicumque terrae munere vescimur
   enaviganda, sive reges
      sive inopes erimus coloni.

frustra cruento marte carebimus
fractisque rauci fluctibus Hadriae,
   frustra per autumnos nocentem
      corporibus metuemus austrum:

visendus ater flumine languido
Cocytos errans et Danai genus
   infame damnatusque longi
      Sisyphus Aeolides laboris.

linquenda tellus et domus et placens
uxor neque harum quas colis arborum
   te praeter invisas cupressos
      ulla brevem dominum sequetur.

absumet heres Caecuba dignior
servata centum clavibus et mero
   tinguet pavimentum superbo,
      pontificum potiore cenis.

Iam pauca aratro iugera regiae
moles relinquent, undique latius
   extenta visentur Lucrino
      stagna lacu platanusque caelebs

evincet ulmos; tum violaria et
myrtus et omnis copia narium
   spargent olivetis odorem
      fertilibus domino priori,

tum spissa ramis laurea fervidos
excludet ictus. non ita Romuli
   praescriptum et intonsi Catonis
      auspiciis veterumque norma.

privatus illis census erat brevis,
commune magnum: nulla decempedis
   metata privatis opacam
      porticus excipiebat arcton

nec fortuitum spernere caespitem
leges sinebant, oppida publico
   sumptu iubentes et deorum
      templa novo decorare saxo.

Otium divos rogat in patenti
prensus Aegaeo, simul atra nubes
condidit lunam neque certa fulgent
   sidera nautis,

otium bello furiosa Thrace,
otium Medi pharetra decori,
Grosphe, non gemmis neque purpura ve-
   nale nec auro.

non enim gazae neque consularis
submovet lictor miseros tumultus
mentis et curas laqueata circum
   tecta volantis.

vivitur parvo bene cui paternum
splendet in mensa tenui salinum
nec levis somnos timor aut cupido
   sordidus aufert.

quid brevi fortes iaculamur aevo
multa? quid terras alio calentis
sole mutamus? patriae quis exsul
   se quoque fugit?

scandit aeratas vitiosa navis
Cura nec turmas equitum relinquit
ocior cervis et agente nimbos
   ocior Euro.

laetus in praesens animus quod ultra est
oderit curare et amara lento
temperet risu: nihil est ab omni
   parte beatum.

abstulit clarum cita mors Achillem,
longa Tithonum minuit senectus
et mihi forsan tibi quod negarit
   porriget hora.

te greges centum Siculaeque circum
mugiunt vaccae, tibi tollit hinnitum
apta quadrigis equa, te bis Afro
   murice tinctae

vestiunt lanae: mihi parva rura et
spiritum Graiae tenuem Camenae
Parca non mendax dedit et malignum
   spernere volgus.

Cur me querelis exanimas tuis?
nec dis amicum est nec mihi te prius
   obire, Maecenas, mearum
      grande decus columenque rerum.

a, te meae si partem animae rapit
maturior vis, quid moror altera,
   nec carus aeque nec superstes
      integer? ille dies utramque

ducet ruinam. non ego perfidum
dixi sacramentum  ibimus, ibimus,
   utcumque praecedes, supremum
      carpere iter comites parati.

me nec Chimaerae spiritus igneae
nec si resurgat centimanus gigas
   divellet umquam: sic potenti
      Iustitiae placitumque Parcis.

seu Libra seu me Scorpios adspicit
formidolosus, pars violentior
   natalis horae, seu tyrannus
      Hesperiae Capricornus undae:

utrumque nostrum incredibili modo
consentit astrum; te Iovis inpio
   tutela Saturno refulgens
      eripuit volucrisque Fati

tardavit alas, cum populus frequens
laetum theatris per crepuit sonum;
   me truncus inlapsus cerebro,
      sustulerat, nisi Faunus ictum

dextra levasset, Mercurialium
custos virorum. reddere victimas
   aedemque votivam memento;
      nos humilem feriemus agnam.

Non ebur neque aureum
   mea renidet in domo lacunar,
non trabes Hymettiae
   premunt columnas ultima recisas

Africa neque Attali
   ignotus heres regiam occupavi
nec Laconicas mihi
   trahunt honestae purpuras clientae.

at fides at ingeni
   benigna vena est pauperemque dives
me petit: nihil supra
   deos lacesso nec potentem amicum

largiora flagito,
   satis beatus unicis Sabinis.
truditur dies die
   novaeque pergunt interire lunae:

tu secanda marmora
   locas sub ipsum funus et sepulcri
immemor struis domos
   marisque Bais obstrepentis urges

submovere litora,
   parum locuples continente ripa;
quid quod usque proximos
   revellis agri terminos et ultra

limites clientium
   salis avarus? pellitur paternos
in sinu ferens deos
   et uxor et vir sordidosque natos.

nulla certior tamen
   rapacis Orci sede destinata
aula divitem manet
   erum. quid ultra tendis? aequa tellus

pauperi recluditur
   regumque pueris nec satelles Orci
callidum Promethea
   revexit auro captus; hic superbum

Tantalum atque Tantali
   genus coercet, hic levare functum
pauperem laboribus
   vocatus atque non vocatus audit.

Bacchum in remotis carmina rupibus
vidi docentem, credite posteri,
   Nymphasque discentis et auris
      capripedum Satyrorum acutas.

euhoe, recenti mens trepidat metu,
plenoque Bacchi pectore turbidum
   laetatur. euhoe, parce Liber,
      parce gravi metuende thyrso.

fas pervicacis est mihi Thyiadas
vinique fontem lactis et uberes
   cantare rivos atque truncis
      lapsa cavis iterare mella;

fas et beatae coniugis additum
stellis honorem tectaque Penthei
   disiecta non leni ruina
      Thracis et exitium Lycurgi.

tu flectis amnis, tu mare barbarum,
tu separatis uvidus in iugis
   nodo coerces viperino
      Bistonidum sine fraude crinis.

tu, cum parentis regna per arduom
cohors gigantum scanderet inpia,
   Rhoetum retorsisti leonis
      unguibus horribilemque mala;

quamquam choreis aptior et iocis
ludoque dictus non sat idoneus
   pugnae ferebaris; sed idem
      pacis eras mediusque belli.

te vidit insons Cerberus aureo
cornu decorum leniter atterens
   caudam et recedentis trilingui
      ore pedes tetigitque crura.

Non usitata nec tenui ferar
penna biformis per liquidum aethera
   vates neque in terris morabor
      longius invidiaque maior

urbis relinquam. non ego, pauperum
sanguis parentum, non ego, quem vocas,
   dilecte Maecenas, obibo
      nec Stygia cohibebor unda.

iam iam residunt cruribus asperae
pelles et album mutor in alitem
   superne nascunturque leves
      per digitos umerosque plumae.

iam Daedaleo notior Icaro
visam gementis litora Bospori
   Syrtisque Gaetulas canorus
      ales Hyperboreosque campos.

me Colchus et qui dissimulat metum
Marsae cohortis Dacus et ultimi
   noscent Geloni, me peritus
      discet Hiber Rhodanique potor.

absint inani funere neniae
luctusque turpes et querimoniae;
   conpesce clamorem ac sepulcri
      mitte supervacuos honores.