|
XVI. Ne
perconteris fundus meus, optime Quincti,
arvo pascat erum
an bacis opulentet olivae,
pomisne an pratis an amicta vitibus ulmo,
scribetur tibi forma
loquaciter et
situs agri.
Continui montes,
ni dissocientur
opaca
valle, sed ut veniens
dextrum latus
adspiciat sol,
laevum discedens curru fugiente vaporet.
Temperiem laudes. Quid,
si rubicunda benigni
corna vepres et pruna ferant, si quercus et ilex
multa fruge pecus, multa dominum iuvet umbra?
Dicas adductum propius frondere Tarentum.
Fons etiam rivo
dare nomen idoneus,
ut nec
frigidior Thracam nec purior ambiat Hebrus,
infirmo capiti
fluit utilis, utilis alvo.
Hae latebrae dulces,
etiam, si credis, amoenae,
incolumem tibi me praestant Septembribus
horis.
Tu
recte vivis, si
curas esse quod audis.
Iactamus iam pridem
omnis te Roma
beatum;
sed vereor, ne
cui de te plus quam tibi credas,
neve putes alium sapiente
bonoque beatum,
neu, si te populus
sanum recteque valentem
dictitet, occultam febrem sub
tempus edendi
dissimules, donec manibus tremor incidat unctis.
Stultorum incurata
pudor malus ulcera
celat.
Si quis bella
tibi terra pugnata marique
dicat, et his verbis vacuas
permulceat aures:
'Tene magis salvum
populus velit an populum tu,
servet in ambiguo,
qui consulit et tibi et urbi,
Iuppiter,' Augusti laudes agnoscere possis:
cum pateris sapiens
emendatusque vocari,
respondesne tuo,
dic sodes, nomine? 'Nempe
vir bonus et prudens dici delector ego ac tu.'
Qui dedit hoc
hodie, cras, si volet, auferet, ut si
detulerit fascis
indigno, detrahet idem.
'Pone, meum est,' inquit: pono tristisque recedo.
Idem si clamet
furem, neget esse pudicum,
contendat laqueo collum
pressisse paternum;
mordear opprobriis falsis mutemque colores?
Falsus honor iuvat
et mendax infamia terret
quem nisi mendosum et medicandum? Vir
bonus est quis?
Qui consulta patrum,
qui leges iuraque servat;
quo multae magnaeque secantur
iudice lites;
quo res sponsore
et quo causae teste
tenentur.
Sed videt hunc
omnis domus et vicinia tota
introrsum turpem,
speciosum pelle decora.
'Nec furtum feci
nec fugi' si mihi dicat
servus, 'Habes pretium, loris non ureris' aio.
'Non hominem occidi.' 'Non pasces in cruce corvos.'
'Sum bonus et frugi.' Renuit negitatque Sabellus.
Cautus enim metuit
foveam lupus accipiterque
suspectos laqueos et opertum miluus hamum.
Oderunt peccare boni virtutis amore;
tu nihil admittes in te formidine poenae:
sit spes fallendi, miscebis sacra profanis;
nam de mille fabae
modiis cum surripis unum,
damnum est, non facinus, mihi pacto
lenius isto.
Vir bonus, omne
forum quem spectat
et omne tribunal,
quandocumque deos vel porco vel bove placat,
'Iane pater,' clare,
clare cum dixit 'Apollo';
labra movet metuens audiri: 'Pulchra Laverna,
da mihi fallere! Da iusto
sanctumque videri!
Noctem peccatis et fraudibus obice nubem!'
Qui melior servo,
qui liberior sit avarus,
in triviis fixum
cum se demittit ob assem,
non video; nam qui cupiet, metuet quoque; porro
qui metuens vivet, liber mihi non erit unquam.
Perdidit arma,
locum virtutis
deseruit, qui
sermper in augenda festinat et obruitur re.
Vendere cum possis
captivum, occidere noli;
serviet utiliter: sine pascat
durus aretque,
naviget ac mediis hiemet mercator in undis,
annonae prosit,
portet frumenta penusque.
Vir bonus et sapiens
audebit dicere: 'Pentheu,
rector Thebarum, quid me perferre patique
indignum coges?' 'Adimam bona.' 'Nempe pecus, rem,
lectos, argentum:
tollas licet!' 'In manicis et
compedibus saevo te sub custode tenebo.'
'Ipse deus, simul atque volam, me solvet.' Opinor,
hoc sentit: moriar. Mors ultima linea
rerum est.
|
